سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

144

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

يعلم بها الدافع فالضمان على الحافر ، لضعف المباشر بالجهل . شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : مسئله دهم اگر مباشر جنايت با سبب آن اجتماع نمايد مباشر ضامن بده بدون سبب . فرع و اگر در صورت اجتماع ايندو با هم مباشر جنايت جاهل به آن باشد سبب ضامن است مانند اجتماع حافر چاه و دافع شخص در آن . شارح ( ره ) بدنبال [ يضمن المباشر لو جامعه السبب دونه ] ميفرمايند : دليل آن اين است كه مباشر از سبب اقوى بوده و نسبت فعل به آن اقرب از انتسابش به سبب مىباشد البته اينحكم در صورتى استكه مباشر بوجود سبب عالم و آگاه باشد امّا در صورت جهل به آن سبب ضامن است و مثال سبب همچون كسى كه چاهى را در غير ملك خويش حفر نموده و مباشر مانند آن كس كه ديگرى را در چاه بياندازد و بهرتقدير در چنين موردى كه زيد مثلا چاهى را در غير منزل و ملكش بكند و عمرو خالد را در آن بياندازد ضمان بر عهده دافع يعنى عمرو مىباشد نه حافر چاه كه زيد باشد مگر آنكه چاه سرپوشيده بوده بطورى كه دافع از وجودش بىاطلّاع باشد كه البته در اين فرض ضمان بر عهده حافر است و دليل آن اين است كه : مباشر بواسطه جهلى كه به وجود چاه دارد در جنب سبب ضعيفتر محسوب مىشود .